భావప్రకటన స్వేచ్ఛ - రాజకీయ జవాబుదారీతనం: ప్రజాస్వామ్యంలో పెచ్చుమీరుతున్న సరిహద్దుల ఘర్షణ!

భారత ప్రజాస్వామ్యానికి నాలుగో స్తంభంగా భావించే మీడియా, సామాజిక విశ్లేషణలు ఈ రోజుల్లో ఒక క్లిష్టమైన సంధియుగంలో ఉన్నాయి. ఇరు తెలుగు రాష్ట్రాల సామాజిక, రాజకీయ పరిణామాలపై దశాబ్దాలుగా నిష్పాక్షికమైన, లోతైన విశ్లేషణలు అందిస్తూ, సమాజానికి ఒక దిశానిర్దేశం చేస్తున్న ప్రముఖ పొలిటికల్ ఎనలిస్ట్, ప్రొఫెసర్ కె. నాగేశ్వరరావు గారి చుట్టూ ముసురుకున్న ప్రస్తుత వివాదం ఇప్పుడు సరికొత్త చర్చకు దారితీసింది. ఒక విశ్లేషకుడు తన విశ్లేషణలో దొర్లిన పొరపాటును బేషరతుగా అంగీకరించి, హుందాగా వెనక్కి తీసుకున్న తర్వాత కూడా... దానిని చట్టపరమైన చర్యల వైపు, అరెస్టుల ఊహాగానాల వైపు నడిపించడం ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తికే ఒక పెద్ద సవాలుగా మారుతోంది.

వివాదం నేపథ్యం: విశ్లేషణలో 'సోర్స్' పరిమితులు
ఇటీవల ఒక మీడియా ఛానల్ చర్చా వేదికగా ప్రొఫెసర్ నాగేశ్వరరావు గారు ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి మరియు డిప్యూటీ సీఎంల మధ్య జరిగిన ఒక అంతర్గత సంభాషణ గురించి విశ్లేషిస్తూ కొన్ని వ్యాఖ్యలు చేశారు. రాజకీయ విశ్లేషణల్లో 'ఇన్‌సైడ్ సోర్స్' (అంతర్గత సమాచార వనరులు) అనేవి సర్వసాధారణం. అయితే, తనకు లభించిన ఆ సమాచారం పూర్తిగా వాస్తవం కాదని, దానిలో పొరపాటు ఉందని గ్రహించిన వెంటనే, ప్రొఫెసర్ గారు ఏమాత్రం సంకోచించకుండా పబ్లిక్‌గా వివరణ ఇస్తూ తన మాటలను వెనక్కి తీసుకున్నారు.

పొలిటికల్ అనాలసిస్ అనేది గూఢచర్యం కాదు; అది అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం, రాజకీయ సమీకరణాలు, పరిణామాల ఆధారంగా చేసే ఒక అంచనా మాత్రమే. ఇలాంటి విశ్లేషణల్లో 60 నుండి 70 శాతం వరకు వాస్తవాలు ఉన్నప్పటికీ, కొన్నిసార్లు సమాచార లోపాల వల్ల హెచ్చుతగ్గులు జరగడం సహజం. అంతటి సీనియర్ విశ్లేషకుడు తన పొరపాటును స్వయంగా ఒప్పుకున్నాక కూడా ఈ అంశాన్ని ఇంకా 'ప్రొలాంగ్' (దీర్ఘకాలం సాగదీయడం) చేయడం ఎంతవరకు సమంజసం అనే ప్రశ్న ఇప్పుడు మేధావి వర్గాల నుండి వస్తోంది.

 డిప్యూటీ సీఎం స్పందన - వ్యక్తిగత వేదన వర్సెస్ వ్యవస్థాగత
ఈ వివాదంపై ఆంధ్రప్రదేశ్ డిప్యూటీ సీఎం పవన్ కళ్యాణ్ గారు ఒక పబ్లిక్ మీటింగ్‌లో స్పందిస్తూ... "నా పక్కనే ఉండి విన్నట్లు చెప్తున్నారు, ఇది పద్ధతి కాదు" అంటూ తీవ్ర అసంతృప్తిని వ్యక్తం చేశారు. అత్యున్నత పదవుల్లో ఉన్న నాయకులకు తమ వ్యక్తిగత ప్రతిష్ట, ప్రభుత్వ గౌరవం ముఖ్యమైనవే. ప్రొఫెసర్ గారి విశ్లేషణ వారిని వ్యక్తిగతంగా, రాజకీయంగా నొప్పించి ఉండవచ్చు. ఆ వేదనలో న్యాయం ఉండవచ్చు. కానీ, ఒక వ్యవస్థగా ప్రభుత్వం మరియు చట్టం స్పందించే తీరు వ్యక్తిగత భావోద్వేగాలకు అతీతంగా ఉండాలి.

రాజకీయాల్లో మాట తప్పడాలు, వ్యూహాత్మక మార్పులు సర్వసాధారణం. నిన్న విమర్శించిన వారే నేడు మిత్రులవుతారు, నేడు పొగిడిన వారే రేపు ప్రశ్నిస్తారు. అలాంటి సజీవమైన రాజకీయ క్షేత్రంలో, ఒక విశ్లేషకుడి మాటలను అంత సీరియస్‌గా తీసుకుని చట్టపరమైన పర్యవసానాల వైపు వెళ్లడం వల్ల ప్రభుత్వాలకే భవిష్యత్తులో తలనొప్పిగా మారే ప్రమాదం ఉంది.

రెండు విభిన్న కోణాలు: హామీల వైఫల్యంపై కేసులు ఉంటాయా?

1.రాజకీయ విశ్లేషకుడి బాధ్యత:

•  కేవలం ఒక టీవీ డిబేట్‌లో లేదా సోషల్ మీడియా వేదికగా అందుబాటులో ఉన్న సమాచారంతో తాత్కాలిక విశ్లేషణలు అందిస్తారు.
•  సమాచారం తప్పని తెలిసిన వెంటనే ఏమాత్రం సంకోచించకుండా, హుందాగా తన మాటలను వెనక్కి తీసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
•  విశ్లేషణలో చిన్న పొరపాటు దొర్లినా లేదా సోర్స్ తప్పయినా చట్టపరమైన కేసులు, అరెస్టుల ముప్పు పొంచి ఉంటుంది.

2. రాజకీయ నాయకుల జవాబుదారీతనం:

•  అధికారిక మేనిఫెస్టోల ద్వారా, పబ్లిక్ మీటింగ్‌ల సాక్షిగా ప్రజలకు చట్టబద్ధమైన మరియు భారీ హామీలు ఇస్తారు.
•  ఐదేళ్ల పాలనలో ఇచ్చిన హామీలను పూర్తిగా దాటవేసినా లేదా అమలు చేయకపోయినా కనీసం వివరణ ఇచ్చే నాథుడే ఉండడు.
•  ప్రజలకు ఇచ్చిన మాటను పూర్తిగా తప్పినా కూడా, వారిపై ఎలాంటి చట్టబద్ధమైన చర్యలు లేదా పోలీస్ కేసులు ఉండవు.

ఎన్నికల సమయంలో రాజకీయ పార్టీలు, నాయకులు ఓటర్లను ఆకర్షించడానికి వేలాది వాగ్దానాలు చేస్తారు. అధికారంలోకి వచ్చాక ఆర్థిక వనరుల సాకో, సాంకేతిక కారణాల సాకో ఆ హామీలను పూర్తిగా పక్కన పెట్టేస్తారు. మరి, "ప్రభుత్వం మాకు ఇచ్చిన మాట తప్పింది, మమ్మల్ని మోసం చేసింది" అని సామాన్య ప్రజలంతా వెళ్లి పోలీస్ స్టేషన్లలో మేనిఫెస్టోలు పట్టుకుని ఫిర్యాదులు చేస్తే... పోలీస్ శాఖ ఆ కేసులను స్వీకరించి, సదరు నాయకులను అరెస్ట్ చేస్తుందా? చట్టం ముందు అందరూ సమానమే అయినప్పుడు, విశ్లేషకుల మాటలపై చూపే చట్టపరమైన నిఘా, ప్రజాప్రతినిధుల వాగ్దానాల వైఫల్యాలపై ఎందుకు వర్తించదు?

అప్రజాస్వామిక ధోరణులు - విశ్లేషణల మనుగడకు ముప్పు

ప్రొఫెసర్ నాగేశ్వరరావు గారి వంటి లబ్ధప్రతిష్ఠులైన విశ్లేషకులపై ఇటువంటి ఒత్తిడులు తీసుకురావడం వల్ల భవిష్యత్తులో సమాజానికి జరిగే నష్టం చాలా పెద్దది. భయాందోళనలు ఉన్న చోట నిష్పాక్షికమైన విశ్లేషణలు పుట్టవు. రేపు ప్రభుత్వాల శ్రేయస్సు కోసమో, ప్రజలకు వాస్తవాలు తెలియజేయడానికో ఏ విశ్లేషకుడూ లేదా ప్రొఫెసరో మాట్లాడటానికి ముందుకు రారు. విమర్శలను స్వీకరించే సహనం కోల్పోతే, సమాజం ఏకపక్ష ఆలోచనల వైపు వెళ్ళిపోతుంది. ఇది ప్రజాస్వామ్య ఆరోగ్యానికి ఏమాత్రం మంచిది కాదు.

నాయకులకు తప్పులు దొర్లవచ్చు, వ్యవస్థల్లో లోపాలు ఉండవచ్చు. అలాగే విశ్లేషకులకు కూడా సమాచార లోపాలు రావచ్చు. అంతమాత్రానికే ప్రతి అంశాన్ని పోలీస్ కేసులు, న్యాయస్థానాల వరకు లాగడం వ్యవస్థల సమయాన్ని వృథా చేయడమే అవుతుంది.

ముగింపు: పాలకుల 'పెద్దరికం' ప్రదర్శించాల్సిన సమయం!

ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి గారు మరియు డిప్యూటీ సీఎం గారు ప్రస్తుతం అఖండ ప్రజాదరణతో అత్యున్నత హోదాల్లో ఉన్నారు. అధికారంలో ఉన్నవారికి చట్టాన్ని ఉపయోగించే శక్తి ఎంత ఉంటుందో, అంతకంటే ఎక్కువ 'సహనం' మరియు 'పెద్దరికం' ఉండాలి. ప్రొఫెసర్ గారు ఇప్పటికే తన పొరపాటును ఒప్పుకుని వివరణ ఇచ్చిన నేపథ్యంలో, ఈ వివాదానికి ఇక్కడితో స్వస్తి పలికితేనే ప్రభుత్వ గౌరవం మరింత పెరుగుతుంది.

ప్రభుత్వం లేదా అధికార పార్టీ తరఫున కేవలం ఒక సాధారణ ప్రకటన (Statement) విడుదల చేసి... "రాజకీయ విశ్లేషణల్లో ఇటువంటి అసత్యాలు ప్రచారం చేయడం పద్ధతి కాదు" అని హెచ్చరిస్తూ, అంతటితో ఈ అంశాన్ని ముగించడం ఉత్తమం. చట్టాన్ని ఆయుధంగా మార్చుకుని విశ్లేషకులను వేధించడం కంటే, తమ విశాల హృదయంతో ఈ వివాదానికి ముగింపు పలికితే, అది ఇటు ప్రభుత్వాల ఉదారతకు, అటు ప్రజాస్వామ్య పరిణతికి నిదర్శనంగా నిలుస్తుంది.
పాలించే నాయకుల జవాబుదారీతనం కేవలం అధికారాన్ని ప్రదర్శించడంలో లేదు... ప్రశ్నించే గొంతుకలకు, విశ్లేషించే మేధావులకు భద్రత కల్పించడంలోనే ఉంది. ఈ విషయాన్ని పెద్దలు గుర్తిస్తారని ఆశిద్దాం!

Regard’s 

Surender Thallapelly